Zawartość wody w drewnie

Zawartość wody w drewnie Zawartość wody w drewnie świeżo ściętych i lekko przesuszonych drzew jest wysoka i wynosi od 40% do 60% masy. Im drewno bardziej wilgotne, tym większy jego ciężar. Dlatego umownie dla celów technicznych i użytkowych przyjęto określanie ciężaru gatunkowego drewna przy 15 -20% zawartości wilgoci. Po ścięciu drzewo powinno być przesuszone i magazynowane we właściwych warunkach. Najlepiej aby odbywało się to pod gołym niebem, gdzie woda paruje naturalnie pod wpływem powietrza. Niektóre drzewa, na przykład dąb można przechowywać w otwartych szopach aby nie dopuścić do odbarwienia. Naturalny proces suszenia przebiega tak długo, aż zawartość wody w drzewie będzie równa wilgotności powietrza. Drewno jednakże nie wysycha równomiernie. Szybciej kurczą się ściany komórek w kierunku poprzecznym, natomiast w kierunku podłużnym proces ten zachodzi dużo wolniej i jest mnie widoczny. Trzeba mieć to na uwadze przy produkcji wyrobów jakie produkuje każdy tartak. Podczas obróbki drewna należy również pamiętać, że ma ono właściwości higroskopijne, a więc posiada zdolność wchłaniania wilgoci z otoczenia. Pobiera wodę tak długo, aż osiągnie poziom wilgotności powietrza. Podczas tego procesu drewno zwiększa swoja objętość i pęcznieje w kierunku pierścieni rocznych. Jego kształt może się przy tym trwale zmienić, czyli wypaczyć się. Większe tendencje do kurczenia się posiada biel, dlatego deski boczne są wklęsłe z jednej strony, podczas gdy druga strona jest wypukła, Natomiast deski twardzielowe mają obydwie strony jednakowo uwypuklone. Przecieranie drewna powinno nastąpić jak najszybciej po ścięciu i lekkim przesuszeniu drzew. Uzyskana tarcicę trzeba zabezpieczyć na wypadek zawilgocenia oraz odpowiednio ułożyć w magazynować. Nieodpowiednie ułożenie gotowej tarcicy może spowodować, że drewno będzie wichrowate. Oznacza to, że narożniki desek nie będą leżeć w równej płaszczyźnie. Chociaż warunki przechowywania mogą mieć na to wpływ, to jednak główną przyczyną wichrowatości jest użycie pni skręconych do produkcji desek.

Budowa drzewa

Budowa drzewa Każde drzewo posiada wyspecjalizowane komórki pełniące odpowiednią rolę w procesie jego wzrostu. Spoistość i moc nadają drzewu specjalne komórki włókniste, które tworzą włókno drzewa. Przebiegają one przez drewno podłużnie i mogą mieć róża długość. Niektóre komórki włókniste z kolei tworzą włókna o przebiegu poprzecznym, które przewodzą wodę i soki. W przekroju podłużnym takich drzew jak dąb lub innych liściastych są widoczne w postaci małych porów. Drzewa iglaste mają dodatkowo kanały żywiczne, które również można dostrzec gołym okiem. Wytrzymałość drewna jest nierównomierna i zależy od ułożenia włókniny. Każdy drwal, a także pracownik zakładu, który wykonuje usługi tartaczne wie, że większą wytrzymałość mają podłużne połączenia, natomiast pojedyncze włókna poprzeczne są ze sobą w klocu luźno powiązane. To właśnie ta cecha pozwala stosunkowo łatwo ścinać lub rozłupywać drewno przy wykorzystaniu sił w kierunku podłużnym. W klocu drewnianym wyróżnia się biel i twardziel oraz, czasami kanał rdzeniowy w środku. Ten kanał służy młodym roślinom roślinie do rozprowadzania substancji odżywczych w pierwszym okresie życia, a potem zanika. Ten kanał nie posiada wartości użytkowych i podczas obróbki, jaką wykonuje tartak, zostaje usunięty. Centralnie, wokół rdzenia ułożone są ciemne pierścienie, które tworzą tak zwana twardziel. Z kolei jasne pierścienie położone bardziej na zewnątrz są zwane bielą. Usługi tartaczne obejmują produkcję dwojakiego rodzaju desek w zależności od ich pochodzenia. Są to deski twardzielowe wycięte ze środka pnia oraz bielowe wyrzynane z zewnętrznych warstw drzewa. Nie każde drewno posiada widoczny podział na biel i twardziel w przekroju. Na przykład buk nie posiada twardzieli, za to w takich drzewach jak dąb, orzech, sosna, modrzew, wiąz i jabłoń jest ona wyraźnie widoczna. Ogólnie rzecz biorąc deski twardzielowe są twardsze, dlatego powinno się z nich wykonywać wszelkie wyroby szczególnie narażone na wypaczenie. Drewno w przekroju podłużnym ma często różnorakie desenie, powstałe w wyniku przecięcia jego rocznych pierścieni.

Obróbka tartaczna

Obróbka tartaczna Tartak zajmuje się przerzynaniem i segregowaniem rożnych gatunków drewna. Produkuje się tutaj rożne wyroby z drewna litego oraz drewnopodobne w zależności od aktualnego zapotrzebowania na rynku. Usługi tartaczne obejmują produkcję takich materiałów, jak kantówki, czyli krawędziaki, bale, belki oraz deski dwojakiego rodzaju. Deski nie obrzynane wzdłuż krawędzi okrąglaków służą do celów użytkowych stolarskich i są wyrabiane wyłącznie z odziomków, czyli dolnej części drzewa. Natomiast deski obrzynane przeznaczone są głównie do robót budowlano-ciesielskich. Obydwa rodzaje desek posiadają odrębną klasyfikację i są dostępne w kilku klasach jakości. O wartości obrabianego drewna świadczy lepsza strona tarcicy. Ogólnie skuteczna gwarancję dobrego stanu i wartości drewna daje jak najszybsze przetarcie . Przecieranie drewna polega na przeróbce okrąglaków na tarcice za pomocą traka. Do ciecia tańszego drewna pochodzącego z drzew iglastych służą traki pionowe. Drewno cenniejszych liściastych odmian tnie się natomiast na trakach poziomych, które pozwalają na precyzyjne cięcie przy minimalnej starcie materiału. Na ujemną ocenę wartości drewna wpływa szereg czynników, spośród których wymienić warto zasinienia, sęki, pęcherze żywiczne, wrośnięta korę i pęknięcia. Pękanie desek jest często skutkiem niewystarczającego wysuszenia drewna. W przypadku desek nieobrzynanych występuje VI klas jakości. Drewno klasy I nie posiada zsinień i zmurszeń i ma nieliczne sęki, nie więcej niż 40 % na całej powierzchni oraz pojedyncze niewielkie pęknięcia. Do robót stolarskich nadają się różne drewna, klasycznie świerk i sosna, dąb, buk, klon i brzoza ale również bardzo egzotyczne gatunki, które stosuje się głównie w postaci różnego rodzaju oklein. Przerzynanie, jak i przecieranie drewna w dużych zakładach odbywa się za pomocą specjalistycznych urządzeń. Służą do tego różne piły i traki. Piły tarczowe posiadają tarczę zaopatrzoną w równoramienne zęby, która obraca się z odpowiednią prędkością w zależności od obwodu piły. Cięcie za pomocą tego urządzenia jest około 35 razy szybsze od przyrzynania ręcznego za pomocą piły ręcznej.

Suszenie i przygotowanie drewna do dalszej obróbki

Suszenie i przygotowanie drewna do dalszej obróbki Drewno posiada pewne specyficzne właściwości, które trzeba mieć na uwadze podczas jego obróbki. Jest to materiał silnie higroskopijny, co oznacza że wchłania wodę z otoczenia i pęcznieje. To zjawisko może prowadzić do zmiany kształtu, czyli wypaczenia drewna. Materiał, który otrzymuje tartak rzadko kiedy znajduje się w stanie gotowym do bezpośredniego użycia. Przed prawidłową obróbką, zanim drewno pójdzie na traki, należy je odpowiednio zabezpieczyć i chronić przed grzybami oraz rożnego rodzaju owadami. Przecieranie drewna powoduje powstanie dużej ilości łatwo psującego się materiału. Przede wszystkim trzeba je porządnie wysuszyć, a następnie powlec środkami owadobójczymi. Najlepiej gdy przywiezione z lasu okrąglaki są przechowywane na składzie, gdzie schną na powietrzu w naturalnych warunkach. Drewno powinno być ułożone w taki sposób, aby pomiędzy poszczególnymi sztukami były odpowiednie odstępy zapewniające dostęp świeżego powietrza. Okres schnięcia jest różny i zależy od warunków atmosferycznych, gatunku drzewa oraz jego wielkości. Dla Europy Wschodniej średnio wynosi od 9 miesięcy do 4 lat. Uznaje się, że dobrze przeschnięte drewno w naszych szerokościach geograficznych zawiera do 20 % wilgoci. W przypadku drewna długoschnącego można zastosować suszenie sztuczne w pobliżu pieca lub w specjalnych suszarniach komorowych. Dotyczy to zwłaszcza drewna pozyskiwanego z drzew liściastych, które wymaga szczególnie starannego przechowywania ze względu na zjawisko murszenia. Taką tendencję wykazuje drewno buków, brzóz i olch, dlatego należy je suszyć w blokach w otwartych przewiewnych szopach. Niektórych gatunków drzew, na przykład klonów nie można magazynować na wolnym powietrzu ze względu na ryzyko utraty charakterystycznej barwy. Również dąb z tego względu powinien być przechowywany w przewiewnej szopce, chociaż może być również trzymany w stosach pod gołym niebem. Generalnie na ogół drzewa iglaste schną szybciej niż liściaste ale należy także pamiętać że grube sztuki drewna schną wolniej niż cienkie oraz że latem i wiosną proces ten będzie szybszy niż w chłodniejszych porach roku. Suche drewno przechowuje się następnie w zamkniętych pomieszczeniach magazynowych. Dostatecznie przeschniętą tarcicę składuje się na podłodze w zamkniętych ogrzewanych pomieszczeniach.